“The Big Stay” – Khi người lao động Việt chọn “an phận” thay vì nhảy việc

Nếu vài năm trước, người lao động Việt liên tục “chuyển chỗ” để tìm cơ hội tốt hơn, thì nay, một xu hướng ngược lại đang diễn ra ngày càng rõ rệt: nhiều người chọn gắn bó công ty hiện tại. “The Big Stay” – làn sóng ở lại thay vì nhảy việc – đang lan rộng trong lực lượng lao động, phản ánh tâm lý thận trọng, ưu tiên sự ổn định giữa bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.

Người lao động chuộng sự ổn định hơn cơ hội mới

Thị trường việc làm Việt Nam từng rất sôi động với tỷ lệ nhảy việc cao, đặc biệt trong các ngành sản xuất, kỹ thuật, dịch vụ và công nghệ. Tuy nhiên, thời gian gần đây, xu hướng “an phận” đang tăng lên rõ rệt. Nhiều người lao động lựa chọn gắn bó lâu hơn với doanh nghiệp thay vì mạo hiểm tìm công việc mới.

Các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng hơn 70% người lao động có xu hướng “ở lại” vì lo ngại rủi ro về an toàn việc làm và biến động kinh tế. Không ít người thừa nhận họ tạm gác lại mong muốn tăng lương hoặc thăng tiến để ưu tiên sự ổn định cho bản thân và gia đình.

Tâm lý này đặc biệt phổ biến trong khối lao động phổ thông và nhân sự kỹ thuật, nơi ảnh hưởng của suy giảm đơn hàng, cắt giảm sản xuất hoặc thay đổi ca kíp khiến nhiều người dè dặt khi cân nhắc chuyển việc.

Vì sao người lao động chọn “an phận”?

Có ba nguyên nhân chính thúc đẩy xu hướng “The Big Stay” tại Việt Nam:

+ Lo ngại mất việc, sợ rủi ro

Sau giai đoạn biến động của thị trường và hàng loạt đợt cắt giảm nhân sự trong ngành sản xuất - chế biến, nhiều công nhân và nhân viên văn phòng trở nên thận trọng hơn. Họ xem giữ việc hiện tại là “an toàn nhất”, thay vì đánh cược vào môi trường mới chưa rõ ràng.

+ Niềm tin vào sự ổn định nội bộ

Một số doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các nhà máy, khu công nghiệp lớn, đã nỗ lực cải thiện chế độ đãi ngộ, phúc lợi và môi trường làm việc, giúp người lao động cảm thấy yên tâm gắn bó. Khi được đảm bảo về thu nhập và sự tôn trọng, nhiều người sẵn sàng “ở lại lâu hơn”.

+ Thị trường tuyển dụng chưa phục hồi hoàn toàn

Mặc dù có dấu hiệu tích cực, hoạt động tuyển dụng vẫn chưa thực sự sôi động trở lại. Doanh nghiệp dè dặt mở rộng nhân sự, còn người lao động thì thận trọng ứng tuyển. Kết quả là cả hai bên cùng “chờ thời điểm tốt hơn”, tạo nên hiện tượng chững lại trên thị trường lao động.

Tác động đến doanh nghiệp và thị trường việc làm

“The Big Stay” mang đến hai mặt lợi - hại cho doanh nghiệp.

• Tích cực: Doanh nghiệp dễ giữ chân người lao động, giảm chi phí tuyển mới, duy trì đội ngũ có kinh nghiệm và gắn bó.

• Tiêu cực: Tình trạng “ổn định quá mức” khiến môi trường thiếu sức bật, đổi mới chậm, trong khi những nhân sự tài năng lại có xu hướng “đứng yên chờ cơ hội”.

Một số doanh nghiệp phản ánh tình trạng ứng viên từ chối nhận việc dù đã trúng tuyển, với lý do sợ rủi ro khi thay đổi nơi làm việc. Điều này buộc doanh nghiệp phải minh bạch hơn về kế hoạch phát triển, chính sách ổn định việc làm và định hướng lâu dài, nhằm tạo niềm tin cho người lao động.

Xu hướng “ở lại” trong khối nhà máy - thực tế đang diễn ra

Tại nhiều khu công nghiệp lớn như Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh hay Hải Phòng, xu hướng này thể hiện rất rõ. Công nhân ưu tiên môi trường quen thuộc, nơi họ đã gắn bó nhiều năm, có đồng nghiệp thân thiết, và được đảm bảo về thu nhập.

Thậm chí, một số doanh nghiệp chia sẻ rằng tỷ lệ nghỉ việc đã giảm hơn 30% so với năm trước – một tín hiệu tích cực cho sự ổn định nhân sự, nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức về đổi mới năng lực nội bộ.

Các nhà máy muốn duy trì sức cạnh tranh phải không chỉ “giữ người”, mà còn “giữ lửa” – tức là tạo cơ hội học hỏi, nâng cấp kỹ năng, luân chuyển vị trí để người lao động không rơi vào trạng thái trì trệ.

Cần một sự cân bằng mới giữa an toàn và phát triển

“The Big Stay” không hẳn là dấu hiệu tiêu cực. Nó phản ánh tâm lý thực tế và trưởng thành hơn của người lao động Việt: biết cân nhắc giữa rủi ro và cơ hội, giữa an toàn và tham vọng. Tuy nhiên, sự cân bằng là yếu tố quan trọng nhất.

Nếu người lao động chỉ chọn an toàn mà thiếu tinh thần học hỏi, họ có thể bị tụt lại khi thị trường hồi phục. Ngược lại, nếu doanh nghiệp chỉ dựa vào sự “ở lại” mà không tạo động lực mới, sẽ khó duy trì sự phát triển lâu dài.

“The Big Stay” là lời nhắc cho cả người lao động và doanh nghiệp Việt Nam về giá trị của niềm tin, sự minh bạch và cơ hội phát triển bền vững. Trong giai đoạn thị trường lao động đang tái cân bằng, những ai biết kết hợp giữa ổn định và đổi mới, giữa an toàn và khát vọng, sẽ là người đi xa hơn trong chặng đường nghề nghiệp sắp tới.

Ms. Công nhân