5 Why là gì? 5 Why được áp dụng trong trường hợp nào và ví dụ thực tế

Trong môi trường nhà máy - khu công nghiệp, lỗi sản xuất, tai nạn lao động hay năng suất kém không phải lúc nào cũng xuất phát từ bề mặt vấn đề. Phương pháp 5 Why (5 lần hỏi “Tại sao”) là công cụ đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả, giúp doanh nghiệp và người lao động xác định nguyên nhân gốc rễ để xử lý triệt để vấn đề.

Vậy 5 Why là gì? Được áp dụng trong trường hợp nào? Lợi ích mang lại ra sao?... Cùng Vieclamnhamay.vn tìm hiểu chi tiết ngay sau đây nhé!

5 Why là gì?

5 Why là phương pháp phân tích nguyên nhân gốc rễ (Root Cause Analysis) bằng cách liên tục hỏi câu hỏi “Tại sao?” khoảng 5 lần cho đến khi tìm ra nguyên nhân thật sự của vấn đề.

Phương pháp này được phát triển trong hệ thống Toyota Production System (TPS) và hiện được áp dụng rộng rãi trong:

• Nhà máy sản xuất

• Khu công nghiệp

• Quản lý chất lượng

• An toàn lao động

• Cải tiến quy trình (Kaizen)

Điểm đặc biệt của 5 Why là không cần công cụ phức tạp, ai cũng có thể áp dụng: từ công nhân, tổ trưởng đến quản lý.

Ví dụ 5 Why trong môi trường nhà máy

Một tình huống phổ biến thường xảy đến trong môi trường nhà máy chính là: Máy dừng đột ngột trong ca sản xuất. Khi đó, 5 Why được áp dụng cụ thể với 5 câu hỏi “Tại sao?”:

- Tại sao máy dừng? → Vì động cơ bị quá nhiệt

- Tại sao động cơ quá nhiệt? → Vì hệ thống bôi trơn không hoạt động

- Tại sao hệ thống bôi trơn không hoạt động? → Vì dầu bôi trơn bị cạn

- Tại sao dầu bôi trơn bị cạn? → Vì không được kiểm tra định kỳ

- Tại sao không kiểm tra định kỳ? → Vì không có checklist bảo trì rõ ràng

Nguyên nhân gốc rễ: Thiếu quy trình kiểm tra – bảo trì máy móc.

5 Why được áp dụng trong những trường hợp nào ở nhà máy?

Phương pháp 5 Why thường được sử dụng trong:

• Sự cố máy móc, hỏng thiết bị

• Tai nạn lao động

• Lỗi chất lượng sản phẩm

• Chậm tiến độ sản xuất

• Năng suất thấp

• Vi phạm an toàn – PPE – quy trình

Đặc biệt, 5 Why thường đi kèm với các hoạt động:

• Kaizen

• TPM (Total Productive Maintenance)

• Gemba

• 5S

Lợi ích của 5 Why đối với công nhân và nhà máy

+ Đối với nhà máy

• Xử lý vấn đề tận gốc, tránh tái diễn

• Giảm chi phí sửa lỗi, sửa máy

• Nâng cao chất lượng và an toàn

+ Đối với công nhân

• Hiểu rõ nguyên nhân sự cố, không làm việc “theo thói quen”

• Chủ động đề xuất cải tiến

• Được đánh giá cao về tư duy và tinh thần trách nhiệm

• Tăng cơ hội thăng tiến lên tổ trưởng, giám sát

5 Why khác gì với “đổ lỗi”?

Công nhân có cần biết và áp dụng 5 Why không?

Câu trả lời là: CÓ.

Công nhân hiểu và áp dụng 5 Why sẽ:

• Phản ánh vấn đề rõ ràng hơn với quản lý

• Giải thích nguyên nhân khi xảy ra lỗi

• Tham gia các buổi họp Kaizen, cải tiến

• Trở thành nhân sự “có tư duy”, không chỉ làm tay chân

Nhiều nhà máy hiện nay đánh giá cao công nhân biết phân tích 5 Why khi xét tăng lương, lên tổ trưởng.

5 Why và mối liên hệ với các phương pháp khác trong nhà máy

• 5S: Giữ môi trường làm việc gọn gàng → giảm nguyên nhân lỗi

• Kaizen: 5 Why giúp xác định điểm cần cải tiến

• TPM: Phân tích nguyên nhân máy hỏng

• Gemba: Áp dụng 5 Why ngay tại hiện trường

5 Why là nền tảng tư duy, không phải lý thuyết xa vời.

Tóm lại thì - 5 Why là phương pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả, giúp nhà máy và người lao động hiểu rõ nguyên nhân thật sự của vấn đề thay vì chỉ xử lý phần ngọn. Trong bối cảnh sản xuất hiện đại, công nhân không chỉ cần làm đúng mà còn cần hiểu vì sao, và 5 Why chính là công cụ giúp làm được điều đó.

Nếu bạn đang làm việc trong nhà máy hoặc tìm việc tại khu công nghiệp, hãy theo dõi vieclamnhamay.vn để cập nhật thêm nhiều kiến thức thực tế, kỹ năng làm việc và cơ hội việc làm uy tín trên toàn quốc.

Ms. Công nhân