Bị quỵt lương nhưng không có hợp đồng - Mẹo ghi âm “tạo bằng chứng” có đúng luật không?

Cận Tết, chuyện công nhân bị chậm lương, nợ lương, thậm chí quỵt lương không còn xa lạ. Nhiều người làm thuê, làm thời vụ, làm theo lời hứa miệng… đến khi đòi tiền thì chủ né tránh, im lặng hoặc hẹn hoài không trả.

Khổ nhất là: không hợp đồng – không giấy tờ – không tin nhắn – không bằng chứng. Muốn báo chính quyền cũng không biết bắt đầu từ đâu.

Gần đây, một đoạn hội thoại được chia sẻ từ trang công an xã gây chú ý khi hướng dẫn người lao động một cách “tạo bằng chứng” bằng ghi âm cuộc gọi để chứng minh chủ đang nợ lương.

Vậy cách này có hợp pháp không? Có dùng được thật không? Và nếu bị quỵt lương thì người lao động nên làm gì?

Bài viết hôm nay, Vieclamnhamay.vn sẽ giải thích rõ, dễ hiểu nhất cho anh chị em công nhân.

Hợp đồng miệng có giá trị pháp lý không?

Câu trả lời là: CÓ.

Theo quy định pháp luật lao động Việt Nam, hợp đồng lao động có thể được giao kết bằng:

• Văn bản

• Lời nói (với công việc ngắn hạn, thời vụ, hoặc thỏa thuận thực tế)

Điều đó có nghĩa là:

- Chỉ cần có thỏa thuận làm việc và trả lương, dù không ký giấy, thì vẫn được xem là quan hệ lao động.

- Chủ sử dụng lao động vẫn có trách nhiệm trả công đúng cam kết.

Nói một cách đơn giản thì: Bạn đi làm → họ đồng ý trả tiền → đó đã là cam kết.

Nhưng vấn đề lớn nhất là…

Bạn phải chứng minh được cam kết đó tồn tại.

Vì sao nhiều người bị quỵt lương mà không đòi được?

Không phải vì pháp luật không bảo vệ bạn. Mà vì không có bằng chứng.

Ví dụ:

• Không hợp đồng

• Không tin nhắn thỏa thuận

• Không bảng chấm công

• Không người làm chứng

• Không bất cứ thứ gì chứng minh đã làm việc

Khi đó, cơ quan chức năng rất khó can thiệp vì không có căn cứ xác minh.

Hiểu đơn giản là: Bạn nói họ nợ → họ nói không → ai chứng minh?

Công nhân bị nợ lương trước Tết, trách nhiệm của công đoàn ở đâu?

Mẹo ghi âm cuộc gọi để “tạo bằng chứng” – có dùng được không?

Trong nhiều trường hợp, có thể dùng được, nếu làm đúng cách.

+ Vì sao ghi âm có giá trị?

Theo quy định về chứng cứ trong giải quyết tranh chấp, các tài liệu sau có thể được dùng làm bằng chứng:

• Ghi âm

• Ghi hình

• Tin nhắn

• Email

• Lời xác nhận của bên liên quan

Miễn là:

- Nội dung phản ánh đúng sự thật

- Không bị chỉnh sửa, cắt ghép

- Người ghi âm là người tham gia cuộc trò chuyện

- Không thu thập bằng cách vi phạm pháp luật nghiêm trọng

Nếu bạn trực tiếp nói chuyện với chủ và ghi âm cuộc gọi, thì đó có thể là chứng cứ chứng minh:

• Có quan hệ làm việc

• Có số tiền còn nợ

• Có việc chậm trả lương

+ Nếu muốn ghi âm để làm bằng chứng, cần hỏi gì?

Mục tiêu là làm cho người sử dụng lao động tự xác nhận việc nợ lương.

Bạn nên hỏi rõ ràng nhưng tự nhiên, ví dụ:

• “Anh còn nợ em tổng cộng … triệu đúng không ạ?”

• “Em làm cho anh từ ngày … đến ngày … mà giờ vẫn chưa nhận lương, khi nào anh trả?”

• “Anh hẹn em ngày nào thanh toán vậy?”

Chỉ cần họ trả lời kiểu như:

• “Ừ đúng rồi”

• “Đợi vài hôm nữa”

• “Anh đang kẹt tiền”

• “Để tuần sau”

… thì đó đã là xác nhận có nợ.

+ Ghi âm xong thì làm gì tiếp?

Bạn có thể mang bằng chứng đến:

- Công an xã/phường

- Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội

- Hòa giải viên lao động

- Thanh tra lao động

- Tòa án (nếu tranh chấp lớn)

Khi có bằng chứng, khả năng được hỗ trợ sẽ cao hơn rất nhiều.

+ Nhưng cần lưu ý điều cực kỳ quan trọng

Ghi âm chỉ là giải pháp tình huống, không phải cách tốt nhất.

Để tránh rủi ro ngay từ đầu, khi đi làm nhất định phải giao kết hợp đồng lao động. Trường hợp không có thì hãy cố gắng có ít nhất một trong các thứ sau:

- Tin nhắn thỏa thuận tiền công

- Ảnh bảng chấm công

- Chuyển khoản lương

- Đồng phục, thẻ nhân viên

- Người làm chung làm chứng

- Hình ảnh làm việc tại nơi làm

- Nhật ký làm việc cá nhân

Càng nhiều bằng chứng → càng dễ bảo vệ quyền lợi.

Nếu bị nợ lương, đừng im lặng vì sợ

Rất nhiều công nhân chấp nhận mất tiền vì:

• Sợ phiền

• Sợ bị gây khó

• Nghĩ ít tiền nên thôi

• Không biết kêu ai

Nhưng cần nhớ:

- Tiền công là quyền lợi hợp pháp.

- Không ai được phép chiếm dụng.

- Im lặng là đang tự bỏ quyền của mình.

Lời nhắn gửi đến người lao động

• Làm thuê không giấy tờ vẫn được pháp luật bảo vệ

• Hợp đồng miệng vẫn có giá trị

• Ghi âm có thể là bằng chứng nếu hợp lệ

• Không có bằng chứng thì rất khó đòi

• Luôn tự bảo vệ mình từ đầu

Tóm lại thì - Mẹo ghi âm cuộc gọi để xác nhận việc nợ lương có thể giúp tạo bằng chứng và được chấp nhận trong nhiều trường hợp, nếu bạn là người tham gia cuộc trò chuyện và nội dung phản ánh đúng sự thật.

Nhưng cách tốt nhất vẫn là: Luôn giữ lại dấu vết thỏa thuận làm việc ngay từ đầu.

Đừng để đến lúc mất tiền mồ hôi nước mắt mới lo tìm bằng chứng.

Ms. Công nhân