Máy may gặp sự cố: Công nhân nên tự xử lý đến đâu?

Trong quá trình làm việc tại chuyền may, máy gặp trục trặc là chuyện không hiếm. Có khi chỉ là tuột chỉ, kim gãy, chỉ rối dưới ổ máy; nhưng cũng có lúc máy phát ra tiếng động bất thường, đường may liên tục bị lỗi hoặc bộ phận chuyển động không còn hoạt động ổn định. Với những sự cố đơn giản, công nhân có thể chủ động kiểm tra và khắc phục theo hướng dẫn. Tuy nhiên, không phải lỗi nào cũng nên tự sửa. Biết dừng đúng lúc và báo đúng người cũng là một kỹ năng quan trọng, giúp bảo vệ an toàn cho bản thân, giữ chất lượng sản phẩm và tránh làm hư hỏng thiết bị nghiêm trọng hơn.

Vậy khi máy may gặp xự cố, công nhân nên tự xử lý đến đâu - và lúc nào thì cần báo cáo để được giúp đỡ? Cùng Vieclamnhamay.vn đi tìm câu trả lời chính xác nhé!

Không phải sự cố nào cũng cần gọi kỹ thuật

Trong môi trường sản xuất, việc máy may dừng hoạt động dù chỉ vài phút cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ của cả chuyền. Vì vậy, công nhân có kinh nghiệm thường chủ động xử lý một số lỗi nhỏ thay vì chờ nhân viên kỹ thuật đến hỗ trợ. Đây là sự chủ động cần thiết, nhưng chỉ có ý nghĩa khi người lao động hiểu rõ nguyên nhân, biết thao tác đúng và không vượt quá phạm vi được hướng dẫn.

Chẳng hạn, khi máy bị tuột chỉ, công nhân có thể dừng máy, kiểm tra lại đường xỏ chỉ và thực hiện lại thao tác theo quy trình. Nếu kim bị gãy hoặc cong, người đã được hướng dẫn có thể thay kim mới đúng chủng loại, đúng chiều và đúng vị trí. Trường hợp chỉ bị rối ở khu vực suốt, công nhân có thể ngắt máy, tháo phần suốt theo hướng dẫn để gỡ chỉ và lắp lại đúng cách. Đây đều là những thao tác cơ bản gắn liền với công việc vận hành máy may hằng ngày.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc xử lý lỗi trong quá trình sử dụng và sửa chữa máy móc. Thay chỉ, thay kim hay vệ sinh khu vực được phép vệ sinh không đồng nghĩa với việc người lao động có thể tự tháo các cụm chi tiết, điều chỉnh bộ phận truyền động hoặc can thiệp vào hệ thống điện. Một thao tác tưởng như đơn giản nhưng thực hiện sai có thể khiến máy phát sinh lỗi khác, ảnh hưởng đến chất lượng đường may hoặc gây nguy hiểm khi vận hành trở lại.

Vì vậy, tiêu chí quan trọng không nằm ở việc công nhân đã làm nghề bao lâu, mà là họ đã được hướng dẫn thao tác đó hay chưa, có hiểu đúng quy trình của loại máy đang sử dụng hay không và nhà máy có cho phép tự thực hiện hay không.

Những trường hợp công nhân có thể chủ động kiểm tra

Trong phạm vi vận hành thông thường, công nhân có thể tự kiểm tra một số dấu hiệu dễ nhận biết và xử lý những lỗi đã được đào tạo. Ví dụ, khi máy đột ngột đứt chỉ trên, người lao động có thể kiểm tra ống chỉ, đường xỏ chỉ, tình trạng sợi chỉ và cách lắp kim. Nếu chỉ bị tuột khỏi đường dẫn hoặc xỏ sai, việc thực hiện lại đúng quy trình có thể giúp máy hoạt động bình thường mà không cần can thiệp sâu vào thiết bị.

Với tình trạng kim nhảy mũi, công nhân có thể quan sát xem kim có bị cong, lắp sai chiều hoặc không phù hợp với chất liệu vải đang may hay không. Nếu xác định được nguyên nhân thuộc thao tác thay kim và nhà máy đã hướng dẫn cách xử lý, người lao động có thể thay kim đúng quy cách rồi may thử trên mẫu hoặc phần vải được phép kiểm tra. Nếu lỗi vẫn tiếp diễn, không nên liên tục thay kim hoặc tự điều chỉnh các bộ phận bên trong để cố khắc phục.

Một tình huống khác là đường may bị nhăn, mũi chỉ không đều hoặc vải không di chuyển ổn định. Công nhân cần kiểm tra lại cách đặt vải, thao tác đưa vải, tình trạng chỉ và các yếu tố thuộc phạm vi vận hành đã được hướng dẫn. Nếu lỗi xuất hiện ngay sau khi đổi mã hàng, đổi loại vải hoặc thay nguyên phụ liệu, cần thông tin cho tổ trưởng hoặc kỹ thuật chuyền để xác nhận lại yêu cầu kỹ thuật. Không nên tự ý thay đổi thông số máy chỉ để đường may trông đẹp hơn khi chưa biết tiêu chuẩn cần đáp ứng.

Điều quan trọng là sau khi xử lý, công nhân phải kiểm tra lại kết quả. Máy chạy được chưa chắc sản phẩm đã đạt yêu cầu. Nếu đường may vẫn bỏ mũi, lệch đường, nhăn vải hoặc xuất hiện lỗi tương tự sau vài lần may thử, cần dừng việc tự điều chỉnh và báo người phụ trách. Việc tiếp tục may khi chưa xác định được nguyên nhân có thể khiến hàng lỗi tăng lên, kéo theo thời gian sửa hàng và ảnh hưởng đến các công đoạn phía sau.

Khi nào cần dừng máy và báo kỹ thuật?

Có những dấu hiệu cho thấy sự cố đã vượt khỏi phạm vi xử lý thông thường của công nhân. Máy phát ra tiếng kêu lớn bất thường, rung mạnh, có mùi khét, xuất hiện khói, phần điện hoặc dây dẫn có biểu hiện bất thường là những trường hợp cần dừng máy ngay. Người lao động không nên cố chạy thêm vài sản phẩm để hoàn thành chỉ tiêu, cũng không tự tháo máy để tìm nguyên nhân nếu chưa được đào tạo và phân công thực hiện.

Tương tự, khi máy liên tục gãy kim dù đã kiểm tra loại kim và cách lắp, kim va chạm với chân vịt hoặc mặt nguyệt, ổ máy bị kẹt, bộ phận chuyển động có dấu hiệu lệch hoặc máy không hoạt động đúng chu kỳ, công nhân cần báo kỹ thuật bảo trì. Đây có thể là những vấn đề liên quan đến căn chỉnh, khe hở, thời điểm phối hợp giữa các bộ phận hoặc tình trạng linh kiện. Những thao tác này đòi hỏi kiến thức chuyên môn và dụng cụ phù hợp, không nên xử lý bằng kinh nghiệm truyền miệng.

Một điểm khác cũng cần được chú ý là lỗi chất lượng xuất hiện lặp lại trên nhiều sản phẩm. Nếu công nhân đã kiểm tra thao tác nhưng đường may vẫn sai, hoặc nhiều vị trí trên cùng một chuyền cùng gặp tình trạng bỏ mũi, nhăn vải, đứt chỉ, cần báo tổ trưởng và kỹ thuật chuyền để kiểm tra nguyên nhân. Không phải mọi lỗi đường may đều xuất phát từ máy hỏng. Nguyên nhân có thể nằm ở tài liệu kỹ thuật, thông số cài đặt, loại kim chỉ, chất liệu vải hoặc cách thực hiện công đoạn.

Khi phát hiện sự cố, công nhân nên thông báo rõ máy đang gặp hiện tượng gì, lỗi xuất hiện từ thời điểm nào, đã kiểm tra những gì và sản phẩm có bị ảnh hưởng hay không. Nếu có hàng nghi ngờ không đạt chất lượng, cần tách riêng hoặc đánh dấu theo quy định để chờ kiểm tra, tránh đưa tiếp sang công đoạn sau khi chưa xác định được tình trạng.

Chủ động báo lỗi không có nghĩa là thiếu kỹ năng

Trong một số nhà máy, công nhân có thể ngại báo kỹ thuật vì sợ bị đánh giá là tay nghề yếu, làm chậm tiến độ hoặc không biết xử lý công việc. Tâm lý này dễ dẫn đến việc cố sửa máy bằng mọi cách, nhất là khi chuyền đang chạy gấp hoặc sản lượng chưa đạt kế hoạch. Tuy nhiên, tự ý can thiệp vào thiết bị khi chưa đủ chuyên môn không phải biểu hiện của sự tháo vát. Ngược lại, biết giới hạn khả năng và báo đúng người mới là cách làm việc có trách nhiệm.

Về phía nhà máy, việc phân định rõ phạm vi xử lý của từng vị trí cũng rất cần thiết. Công nhân cần được hướng dẫn những thao tác cơ bản như thay kim, xỏ chỉ, vệ sinh máy ở khu vực được phép và nhận biết dấu hiệu bất thường. Tổ trưởng hoặc kỹ thuật chuyền cần hỗ trợ xác định các lỗi liên quan đến thao tác, quy cách may và chất lượng sản phẩm. Trong khi đó, nhân viên kỹ thuật bảo trì chịu trách nhiệm kiểm tra, điều chỉnh và sửa chữa những hư hỏng thuộc chuyên môn thiết bị.

Sự phối hợp này giúp tránh tình trạng một lỗi nhỏ phải chờ đợi quá lâu mới được xử lý, đồng thời hạn chế việc nhiều người cùng can thiệp vào máy mà không rõ ai chịu trách nhiệm. Nhà máy cũng nên có hướng dẫn cụ thể cho từng loại máy, quy định những thao tác công nhân được phép thực hiện và cách báo sự cố khi cần hỗ trợ.

Trong sản xuất may mặc, người công nhân giỏi không chỉ là người có thể may nhanh, đều tay và hoàn thành sản lượng. Họ còn cần biết quan sát, nhận diện vấn đề và đưa ra quyết định phù hợp khi công việc phát sinh sự cố. Có lỗi có thể tự kiểm tra trong vài phút, nhưng cũng có lỗi cần dừng máy để bảo đảm an toàn và chất lượng. Biết lúc nào nên xử lý, lúc nào cần nhờ hỗ trợ chính là một phần của tay nghề và tác phong làm việc chuyên nghiệp.

Ms. Công nhân