Đang thử việc thì biết mình có thai, lao động nữ nên làm gì?

Mang thai vốn là một tin vui. Thế nhưng với không ít lao động nữ, niềm hạnh phúc ấy đôi khi lại đến cùng những áp lực khó nói thành lời. Đặc biệt là khi que thử thai hiện lên hai vạch đúng vào thời điểm vừa nhận việc mới, đang trong giai đoạn thử việc hoặc chưa kịp ổn định công việc. Báo với công ty hay tiếp tục im lặng? Liệu việc mang thai có ảnh hưởng đến cơ hội được ký hợp đồng lao động chính thức? Và nếu chẳng may mất việc, lấy gì để trang trải cho những tháng ngày sắp tới? Đây không chỉ là câu chuyện của riêng một người mà là nỗi băn khoăn của rất nhiều lao động nữ hiện nay.

Khi niềm vui làm mẹ đến cùng nỗi lo cơm áo

"Tôi đã mất gần ba tháng mới tìm được công việc này." Đó là câu đầu tiên xuất hiện trong đầu tôi khi biết mình mang thai. Lúc ấy, tôi đang làm công nhân tại một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử. Công việc mới bắt đầu được hơn hai tuần. Tôi vẫn còn đang học việc, làm quen với quy trình và cố gắng chứng minh bản thân để được ký hợp đồng chính thức.

Hai vợ chồng đã mong có con từ lâu nhưng lại luôn tự nhủ sẽ chờ thêm một thời gian nữa, khi tài chính ổn định hơn. Thế nhưng cuộc sống đâu phải lúc nào cũng diễn ra theo kế hoạch. Ngày cầm que thử thai trên tay, tôi đã ngồi lặng rất lâu. Vui có, xúc động có, nhưng xen lẫn trong đó là cảm giác lo lắng đến nghẹn lòng.

Tôi biết mình sắp làm mẹ. Nhưng tôi cũng biết mình đang trong giai đoạn công việc mong manh nhất.

Điều khiến nhiều lao động nữ trăn trở không chỉ là chuyện mang thai

Nếu hỏi một lao động nữ đang thử việc mà biết mình có thai sợ điều gì nhất, câu trả lời có lẽ không phải là những cơn nghén hay hành trình mang nặng đẻ đau phía trước. Điều khiến họ lo lắng nhiều hơn thường là công việc.

Một công việc mới đồng nghĩa với cơ hội mới, nguồn thu nhập mới và hy vọng về một cuộc sống ổn định hơn. Khi mọi thứ còn chưa chắc chắn, việc mang thai có thể khiến nhiều người cảm thấy tương lai bỗng trở nên khó đoán.

Liệu công ty có tiếp tục giữ mình lại? Liệu việc mang thai có khiến mình bị đánh giá là thiếu cam kết với công việc? Liệu những tháng tới đây có đủ tiền để khám thai, sinh con và chăm sóc em bé?... Những câu hỏi ấy cứ lặp đi lặp lại trong đầu, khiến không ít lao động nữ rơi vào trạng thái căng thẳng và áp lực ngay trong giai đoạn đầu thai kỳ.

Áp lực không chỉ có mỗi người lao động

Nói một cách công bằng, nỗi lo không chỉ đến từ phía người lao động. Nhiều doanh nghiệp cũng có những áp lực riêng khi tuyển dụng lao động nữ, đặc biệt là những vị trí cần đào tạo dài hạn hoặc làm việc trong môi trường sản xuất có cường độ cao.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp, mỗi nhân sự mới đều cần thời gian làm quen công việc, được đào tạo kỹ năng và hòa nhập với tập thể. Doanh nghiệp phải bỏ ra chi phí tuyển dụng, thời gian hướng dẫn và kỳ vọng người lao động sẽ đóng góp trong một khoảng thời gian nhất định.

Khi một nhân viên vừa vào làm đã mang thai, đặc biệt là trong những vị trí có tính thay thế thấp, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với nhiều bài toán về nhân sự. Việc bố trí người thay thế, sắp xếp lại kế hoạch sản xuất hay xử lý tình trạng thiếu hụt lao động trong giai đoạn nghỉ thai sản đều không hề đơn giản. Đó là lý do vì sao không ít lao động nữ cảm nhận được sự e dè từ nhà tuyển dụng ngay từ vòng phỏng vấn.

Vì sao nhiều doanh nghiệp vẫn ngại tuyển lao động nữ?

Dù xã hội ngày càng đề cao bình đẳng giới, nhưng trong môi trường sản xuất, đặc biệt là các nhà máy sử dụng số lượng lớn lao động phổ thông, việc ưu tiên tuyển nam hoặc lao động nữ chưa lập gia đình vẫn tồn tại ở một số nơi. Nguyên nhân không hẳn xuất phát từ định kiến mà phần lớn liên quan đến hiệu suất và tính ổn định của nguồn nhân lực.

Nhiều doanh nghiệp lo ngại rằng sau khi sinh con, người lao động có thể phải nghỉ thai sản trong thời gian dài. Khi quay trở lại làm việc, họ có thể cần nghỉ phép để chăm sóc con nhỏ, đưa con đi khám bệnh hoặc xử lý các vấn đề phát sinh trong gia đình.

Đối với những dây chuyền sản xuất vận hành liên tục, việc thiếu hụt nhân sự dù chỉ một người cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ và năng suất chung của cả tổ hoặc cả chuyền.

Chính vì vậy, một số doanh nghiệp từng xuất hiện những thỏa thuận hoặc cam kết không chính thức liên quan đến việc sinh con trong những năm đầu làm việc. Dù những cam kết này gây nhiều tranh cãi và không phải lúc nào cũng phù hợp với quy định pháp luật lao động, sự tồn tại của chúng cũng phản ánh những áp lực rất thực tế mà doanh nghiệp đang phải đối mặt.

Lao động nữ nên làm gì khi rơi vào hoàn cảnh này?

Không có một đáp án đúng cho tất cả mọi người bởi mỗi hoàn cảnh sẽ có những yếu tố khác nhau về tài chính, sức khỏe và môi trường làm việc. Tuy nhiên, điều quan trọng đầu tiên là người lao động cần giữ bình tĩnh.

Mang thai không phải là điều sai trái hay đáng xấu hổ. Đây là một giai đoạn tự nhiên trong cuộc sống của nhiều phụ nữ. Việc quá lo lắng hoặc tự tạo áp lực cho bản thân đôi khi còn ảnh hưởng nhiều hơn đến sức khỏe của mẹ và thai nhi.

Bên cạnh đó, người lao động cũng nên tìm hiểu kỹ quyền lợi của mình theo quy định pháp luật, đồng thời cân nhắc thời điểm phù hợp để trao đổi với doanh nghiệp. Trong nhiều trường hợp, sự chủ động và thiện chí từ cả hai phía có thể giúp tìm ra giải pháp hài hòa hơn là những suy đoán hoặc lo lắng kéo dài.

Một điều cũng rất quan trọng là chuẩn bị kế hoạch tài chính dự phòng. Dù tiếp tục làm việc hay gặp phải những thay đổi ngoài mong muốn, việc chủ động xây dựng nguồn tài chính cho giai đoạn mang thai và sinh con luôn là điều cần thiết.

Điều mà nhiều lao động nữ mong muốn nhất

Thực tế, đa số phụ nữ mang thai không mong được ưu tiên đặc biệt. Điều họ mong muốn đơn giản là được nhìn nhận một cách công bằng.

Mang thai không đồng nghĩa với việc mất đi tinh thần trách nhiệm hay sự tận tâm với công việc. Ngược lại, nhiều người còn nỗ lực hơn bởi họ hiểu rằng mình đang chuẩn bị cho một vai trò mới và cần tạo dựng nền tảng vững chắc cho gia đình nhỏ của mình.

Phía sau mỗi lao động nữ đang mang thai là rất nhiều áp lực vô hình về tài chính, sức khỏe và tương lai. Điều họ cần đôi khi chỉ là một chút thấu hiểu từ những người xung quanh và một cơ hội để tiếp tục chứng minh giá trị của bản thân.

Đang thử việc thì biết mình có thai là tình huống khiến nhiều lao động nữ rơi vào trạng thái bối rối. Bởi đó là lúc niềm vui làm mẹ đi cùng nỗi lo về công việc, thu nhập và những kế hoạch còn dang dở. Tuy nhiên, phía sau câu chuyện ấy không chỉ có nỗi lo của người lao động mà còn có những áp lực rất thực tế từ phía doanh nghiệp. Khi nhìn nhận vấn đề từ cả hai góc độ, chúng ta sẽ hiểu rằng điều cần thiết không phải là sự đối đầu hay phán xét, mà là sự chia sẻ - thấu hiểu và cam kết trách nhiệm của hai bên.

Bởi suy cho cùng, một môi trường làm việc nhân văn không chỉ được tạo nên từ năng suất hay lợi nhuận, mà còn từ cách doanh nghiệp và người lao động cùng đồng hành với nhau trong những giai đoạn quan trọng nhất của cuộc đời.​

Quan điểm của bạn thế nào về trường hợp này? Công ty bạn nếu có lao động nữ đang ở tình huống ấy thì phương án hỗ trợ là gì?

Ms. Công nhân