Đừng chạm vào người bị điện giật: Kỹ năng cứu người công nhân nào cũng phải biết

Một đồng nghiệp bất ngờ bị điện giật, phản ứng đầu tiên của nhiều người là chạy đến kéo nạn nhân ra khỏi nguy hiểm. Nhưng nếu nguồn điện chưa được ngắt, hành động tưởng như cứu người này có thể khiến chính người cứu trở thành nạn nhân tiếp theo. Trong môi trường nhà máy, biết cách xử lý khi xảy ra điện giật không phải kiến thức dành riêng cho thợ điện hay bộ phận HSE. Mỗi công nhân đều cần nắm được những bước cơ bản để bảo vệ mình, nhanh chóng gọi hỗ trợ và giúp nạn nhân có cơ hội được cấp cứu kịp thời.

Điện giật xảy ra từ đâu?

Điện có mặt ở hầu hết các khu vực trong nhà máy, từ dây chuyền sản xuất, máy ép, máy dập, băng tải đến tủ điện, thiết bị cầm tay và hệ thống chiếu sáng. Vì vậy, điện giật không chỉ là rủi ro của thợ điện mà bất kỳ người lao động nào cũng có thể gặp phải nếu tiếp xúc với thiết bị bị rò điện hoặc sử dụng điện không đúng cách.

Một số tình huống rất quen thuộc có thể trở thành nguyên nhân gây tai nạn như dây điện bị hở nhưng vẫn tiếp tục sử dụng, thiết bị điện bị ẩm hoặc ngập nước, công nhân dùng tay ướt để thao tác với thiết bị, tự ý sửa chữa một lỗi điện nhỏ hoặc đưa tay vào máy để kiểm tra khi nguồn điện chưa được cô lập. Đáng chú ý là tâm lý “chỉ làm một chút thôi” hoặc “máy này vẫn chạy bình thường” thường khiến người lao động bỏ qua bước kiểm tra an toàn.

Trong nhà máy, khi phát hiện dây điện hỏng, vỏ máy có dấu hiệu rò điện, thiết bị phát ra mùi khét, tiếng kêu bất thường hoặc có hiện tượng chập chờn, người lao động không nên tiếp tục sử dụng để cố hoàn thành công việc. Hãy dừng thao tác theo đúng quy trình, cảnh báo người xung quanh và báo ngay cho tổ trưởng, bộ phận kỹ thuật hoặc người có trách nhiệm về an toàn điện. Việc sửa chữa, kiểm tra bên trong thiết bị điện phải được thực hiện bởi người có chuyên môn và được phân công.

Điều quan trọng nhất cần nhớ là không dùng cơ thể để kiểm tra xem thiết bị có bị rò điện hay không. Điện không phải là thứ có thể thử bằng cảm giác “tê nhẹ” rồi mới quyết định có nguy hiểm hay không.

Gặp người bị điện giật, làm gì trước?

Đây là tình huống rất dễ khiến mọi người hành động theo bản năng. Khi nhìn thấy đồng nghiệp đang bị điện giật, nhiều người lập tức dùng tay kéo nạn nhân ra. Tuy nhiên, nếu nạn nhân vẫn còn tiếp xúc với nguồn điện, người chạm vào họ cũng có thể bị dòng điện truyền qua cơ thể.

Vì vậy, việc đầu tiên không phải là kéo người bị nạn mà là bảo đảm nguồn điện đã được ngắt hoặc được cô lập an toàn. Nếu bạn biết rõ vị trí thiết bị ngắt nguồn và có thể thao tác mà không tự đưa mình vào vùng nguy hiểm, hãy thực hiện theo quy trình của nhà máy. Đồng thời, hô hoán để những người xung quanh tránh xa khu vực và gọi ngay bộ phận y tế, HSE, đội ứng cứu nội bộ hoặc người có chuyên môn.

Nếu không biết nguồn điện nằm ở đâu, không chắc thiết bị đã được ngắt hay khu vực có nguy cơ điện cao, tuyệt đối không tự ý tiếp cận. Đặc biệt với đường dây điện, tủ điện hoặc thiết bị điện cao áp, người không có chuyên môn không được tự xử lý. Hãy giữ khoảng cách an toàn, cảnh báo người khác không đến gần và chờ lực lượng có trách nhiệm cô lập nguồn điện.

Chỉ sau khi xác định khu vực đã an toàn và nạn nhân không còn tiếp xúc với nguồn điện mới tiếp tục đánh giá tình trạng của họ. Đây là nguyên tắc rất đơn giản nhưng có thể ngăn một vụ tai nạn biến thành nhiều nạn nhân.

Sơ cấp cứu người bị điện giật đúng cách

Sau khi chắc chắn nguồn điện đã được ngắt và khu vực không còn nguy hiểm, hãy nhanh chóng kiểm tra tình trạng của nạn nhân. Gọi lớn hoặc lay nhẹ vào vai để xem người đó có tỉnh hay không, đồng thời quan sát xem họ có còn thở bình thường không. Trong lúc một người kiểm tra, người khác cần lập tức gọi bộ phận y tế, đội sơ cấp cứu của nhà máy hoặc gọi cấp cứu để được hướng dẫn và hỗ trợ.

Nếu nạn nhân bất tỉnh và không còn thở bình thường, cần bắt đầu ép tim ngoài lồng ngực càng sớm càng tốt nếu bạn đã được hướng dẫn sơ cấp cứu. Đặt nạn nhân nằm ngửa trên nền cứng, quỳ bên cạnh, đặt hai bàn tay chồng lên nhau ở giữa ngực rồi dùng sức của phần thân trên ấn thẳng xuống và thả lên đều đặn, liên tục. Không dừng lại để kiểm tra quá nhiều lần; hãy tiếp tục ép tim cho đến khi nạn nhân có dấu hiệu thở lại, nhân viên y tế đến tiếp nhận hoặc bạn không thể tiếp tục. Nếu đã được đào tạo về thổi ngạt và cảm thấy an toàn khi thực hiện, có thể kết hợp thổi ngạt theo đúng kỹ thuật đã được học. Nếu chưa từng được huấn luyện, hãy tập trung vào ép tim và làm theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu qua điện thoại.

Nếu nạn nhân còn tỉnh và vẫn thở bình thường, không nên cho họ đứng dậy hoặc quay lại làm việc ngay. Hãy để nạn nhân nằm hoặc ngồi ở tư thế thoải mái, giữ ấm và theo dõi liên tục trong khi chờ nhân viên y tế. Điện giật có thể gây tổn thương bên trong hoặc ảnh hưởng đến tim dù bên ngoài cơ thể không có biểu hiện rõ ràng, vì vậy cảm giác “thấy bình thường” chưa có nghĩa là đã an toàn.

Nếu trên cơ thể nạn nhân có vết bỏng do điện, không tự ý bôi dầu, kem, thuốc hoặc đắp lá lên vết thương. Có thể dùng một miếng gạc hoặc khăn sạch che nhẹ vùng bỏng và chờ nhân viên y tế xử lý. Nếu nạn nhân có biểu hiện khó thở, đau ngực, co giật, bất tỉnh trở lại hoặc tình trạng xấu đi, cần báo ngay cho lực lượng cấp cứu. Đặc biệt, không bỏ mặc nạn nhân sau khi họ vừa tỉnh lại; hãy tiếp tục theo dõi và bàn giao cho nhân viên y tế để được kiểm tra đầy đủ.

Điều người lao động cần nhớ: Không chạm vào nạn nhân khi nguồn điện chưa được kiểm soát. Sau khi khu vực an toàn, hãy gọi người hỗ trợ – kiểm tra nạn nhân – ép tim nếu người đó bất tỉnh và không thở bình thường – tiếp tục theo dõi cho đến khi có nhân viên y tế tiếp nhận.​

Phòng điện giật trong nhà máy

Phòng ngừa điện giật bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong mỗi ca làm việc. Công nhân không cần trở thành chuyên gia về điện nhưng phải biết giới hạn công việc của mình. Nếu không được đào tạo và phân công sửa chữa điện, đừng tự tháo máy, đấu dây, mở tủ điện hay xử lý sự cố bằng kinh nghiệm cá nhân.

Khi sử dụng máy móc, hãy kiểm tra tình trạng thiết bị theo hướng dẫn trước khi vận hành. Không sử dụng dây dẫn bị hở, ổ cắm hư hỏng hoặc thiết bị có dấu hiệu bất thường. Trong khu vực ẩm ướt, càng phải tuân thủ nghiêm yêu cầu bảo vệ điện và sử dụng đúng thiết bị được quy định. Khi cần vệ sinh, bảo trì hoặc xử lý kẹt máy, phải thực hiện đúng quy trình cô lập nguồn năng lượng của nhà máy, không chỉ đơn giản là bấm nút dừng máy rồi đưa tay vào khu vực nguy hiểm.

Mỗi người lao động cũng nên biết vị trí thiết bị ngắt điện của khu vực mình làm việc, biết cách báo sự cố và biết liên hệ với ai khi có tình huống khẩn cấp. Những thông tin tưởng như rất nhỏ này có thể trở nên vô cùng quan trọng khi tai nạn xảy ra.

Điện giật không cho con người nhiều thời gian để suy nghĩ. Nhưng một người lao động được trang bị kiến thức đúng sẽ biết không chạm vào nạn nhân khi nguồn điện chưa được kiểm soát, biết gọi hỗ trợ và biết cách sơ cấp cứu phù hợp trong phạm vi được đào tạo. Đó mới là kỹ năng an toàn thực sự có giá trị trong nhà máy.

Hãy nhớ một nguyên tắc đơn giản trong kỹ năng sử lý sự cố là: bảo vệ mình trước, cô lập nguồn điện, gọi hỗ trợ, sau đó mới cứu người. Đừng để một phản xạ tốt nhưng sai cách biến một vụ điện giật thành tai nạn nghiêm trọng hơn.

Ms. Công nhân