Ishikawa là gì? Ishikawa khác gì với 5 Why?

Trong môi trường nhà máy - khu công nghiệp, việc phát sinh lỗi sản xuất, sự cố máy móc hay giảm năng suất là điều khó tránh khỏi. Để xử lý triệt để vấn đề thay vì “chữa cháy tạm thời”, nhiều doanh nghiệp áp dụng sơ đồ Ishikawa.

Vậy Ishikawa là gì - dùng để làm gì - được áp dụng ra sao trong nhà máy - khác gì với 5 why...? Bài viết dưới đây của Vieclamnhamay.vn sẽ giúp người lao động và quản lý hiểu rõ, dễ áp dụng vào thực tế.

Ishikawa là gì?

Ishikawa (Fishbone Diagram) - hay còn gọi là sơ đồ xương cá - là công cụ phân tích nguyên nhân – kết quả, giúp xác định nguyên nhân gốc rễ (root cause) của một vấn đề trong sản xuất, chất lượng hoặc vận hành.

Sơ đồ có hình dạng giống xương cá:

• Đầu cá: vấn đề đang xảy ra

• Xương lớn: các nhóm nguyên nhân chính

• Xương nhỏ: các nguyên nhân chi tiết hơn

Công cụ này được phát triển bởi Giáo sư Kaoru Ishikawa (Nhật Bản) và được sử dụng rộng rãi trong:

• Nhà máy sản xuất

• Khu công nghiệp

• Quản lý chất lượng (QA/QC)

• Lean – Kaizen – TPM

Mục đích của sơ đồ Ishikawa trong nhà máy

Sơ đồ Ishikawa giúp doanh nghiệp:

• Xác định đúng nguyên nhân gây lỗi, không xử lý cảm tính

• Tránh lặp lại sự cố cũ

• Nâng cao chất lượng sản phẩm

• Giảm lãng phí thời gian, chi phí sửa lỗi

• Hỗ trợ cải tiến liên tục (Kaizen)

Đây là công cụ thường được dùng trong các tình huôngd:

• Họp xử lý lỗi chất lượng

• Họp cải tiến sản xuất

• Họp phân tích tai nạn lao động

• Họp đánh giá KPI, năng suất

Các nhóm nguyên nhân phổ biến trong sơ đồ Ishikawa (6M)

Trong môi trường nhà máy, Ishikawa thường dựa trên mô hình 6M:

+ Man – Con người

• Tay nghề công nhân chưa đạt

• Không tuân thủ quy trình làm việc

• Thiếu đào tạo, hướng dẫn

• Làm việc quá tải, mệt mỏi

+ Machine – Máy móc

• Máy móc cũ, hao mòn

• Bảo trì không định kỳ

• Máy hoạt động không ổn định

• Thiết bị an toàn không đầy đủ

+ Method – Phương pháp

• Quy trình làm việc chưa chuẩn (SOP chưa rõ ràng)

• Hướng dẫn thao tác chưa đầy đủ

• Thay đổi quy trình nhưng chưa đào tạo lại

+ Material – Nguyên vật liệu

• Nguyên liệu kém chất lượng

• Lẫn tạp chất

• Không đồng đều giữa các lô hàng

+ Measurement – Đo lường

• Thiết bị đo không chính xác

• Sai sót trong ghi nhận dữ liệu

• Không có tiêu chuẩn kiểm tra rõ ràng

+ Environment – Môi trường

• Nhiệt độ, độ ẩm không phù hợp

• Ánh sáng kém

• Không gian làm việc chật hẹp, ồn ào

Ví dụ Ishikawa trong nhà máy

Vấn đề (đầu cá): Tỷ lệ sản phẩm lỗi tăng cao

Phân tích bằng Ishikawa:

• Man: Công nhân mới chưa quen thao tác

• Machine: Máy ép không được hiệu chỉnh định kỳ

• Method: SOP chưa cập nhật theo model mới

• Material: Nguyên liệu đầu vào không ổn định

• Measurement: Dụng cụ đo bị lệch chuẩn

• Environment: Nhiệt độ xưởng cao ảnh hưởng vật liệu

Từ đó, doanh nghiệp xác định đúng nguyên nhân gốc rễ để xử lý triệt để.

Ishikawa khác gì với 5 Why?

Ai trong nhà máy cần hiểu Ishikawa?

• Công nhân kỹ thuật, QC

• Tổ trưởng – chuyền trưởng

• Giám sát sản xuất

• Nhân viên IE – QA – EHS

• Quản đốc, quản lý xưởng

Hiểu Ishikawa giúp người lao động:

• Giải quyết vấn đề logic hơn

• Nâng cao tư duy cải tiến

• Tăng cơ hội thăng tiến trong nhà máy

Tóm lại thì - Ishikawa (xương cá) là công cụ phân tích nguyên nhân cực kỳ quan trọng trong môi trường nhà máy, giúp doanh nghiệp và người lao động xử lý vấn đề tận gốc, nâng cao chất lượng và năng suất. Việc hiểu và áp dụng Ishikawa không chỉ dành cho quản lý, mà còn rất cần thiết với công nhân kỹ thuật và tổ trưởng sản xuất.

Nếu bạn đang làm việc hoặc tìm việc trong nhà máy – khu công nghiệp, hãy theo dõi vieclamnhamay.vn để cập nhật thêm nhiều kiến thức thực tế, kỹ năng nghề và cơ hội việc làm mới nhất.

Ms. Công nhân