3,5/5 triệu người rút BHXH 1 lần và không tiếp tục đóng mới

Đó là thống kê của Ủy ban xã hội về số lượng người đăng ký hưởng chế độ BHXH 1 lần trong 7 năm qua, giai đoạn 2016-2022. Đáng nói là, trong số 5 triệu lượt người rút 1 lần thì chỉ có khoảng gần 1,5 triệu người quay trở lại tiếp tục đóng mới BHXH - còn khoảng 3,5 triệu người còn lại chọn rời bỏ hoàn toàn hệ thống bảo hiểm, tức không có nhu cầu đóng mới để hưởng chế độ BHXH và lương hưu.

Ngày càng nhiều người đăng ký rút BHXH 1 lần

Mỗi ngày, cơ quan BHXH các địa phương đều nhận được những hồ sơ đề nghị hưởng BHXH 1 lần. Mức độ người có nhu cầu rải rát, không nhiều và không đều. Thế nhưng, trong và sau các đợt khủng hoảng ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm và thu nhập (điển hình như đợt dịch Covid-19 giai đoạn 2021-2022 hay cắt giảm nhân sự do thiếu đơn hàng mới đây) thì tình trạng NLĐ ồ ạt đăng ký rút tăng đáng kể. Chưa kể, thông tin hạn chế giải quyết nguyện vọng nhận BHXH 1 lần từ năm 2025 theo quy định mới của Luật BHXH đang được góp ý sửa đổi, nhiều người rục rịch nghỉ việc để kịp đủ thời gian rút 100% số tiền bảo hiểm.

Mới đây, báo cáo của Thường trực Ủy ban xã hội xoay quanh ý kiến góp ý cho dự án Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi, nhiều dữ liệu được thống kê và phân tích. Nổi bật là tổng hợp giai đoạn 2016-2022, cả nước có gần 5 triệu lượt NLĐ đăng ký và được giải quyết hưởng BHXH 1 lần. Trong đó, chỉ có khoảng gần 1,5 triệu người quay trở lại tiếp tục đóng mới BHXH, chiếm tỷ lệ 26% - còn khoảng 3,5 triệu người còn lại chọn rời bỏ hoàn toàn hệ thống bảo hiểm, chiếm tỷ lệ hơn 70%, tính đến thời điểm hiện tại. Con số này được dự kiến sẽ biến động tăng đáng kể khi quy định hạn chế giải quyết rút 1 lần đối với đối tượng NLĐ tham gia đóng BHXH từ sau năm 2025 theo Luật BHXH sửa đổi. Ngoài ra, Chủ nhiệm UBXH còn cho nhận định quy định giảm mốc thời gian đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm dễ tạo điều kiện cho NLĐ nảy sinh ý định rút BH 1 lần hơn nữa.

NLĐ rút 1 lần vì nhiều lý do

Qua khảo sát, lấy ý kiến thực tế của số lượng lớn NLĐ thì được biết, lý do khiến phần đa nảy sinh ý định cho đến nộp hồ sơ đề nghị rút BHXH 1 lần chủ yếu là bởi:

- Khó khăn về kinh tế, tài chính, cần tiền gấp để lo cho gia đình, chi tiêu cấp bách trong khi việc làm bấp bênh, thu nhập không đều, nguy cơ mất việc làm cao

- Chưa nắm được đầy đủ và chính xác thông tin về những quyền lợi và ích lợi khi đóng tiếp và đóng đủ các khoản BHXH hướng đến mục tiêu đủ điều kiện hưởng lương hưu, từ đó thiếu tin tưởng vào chính sách an sinh xã hội của nhà nước, đồng thời cho rằng nhận trợ cấp 1 lần sẽ được lợi hơn là đóng tiếp chờ nhận lương hưu

- Lo lắng cho sự an toàn và bền vững của quỹ BHXH, lo sợ những bất trắc có thể xảy đến khiến bản thân không được bảo vệ đầy đủ khi bị mất quyền lợi

- Tự cảm thấy bất an về sức khỏe và tuổi thọ của chính mình, hoặc nảy sinh ý định khởi sự kinh doanh, hay sắm sửa thứ gì giá trị (nhà, xe…) cần số tiền lớn, mà rút 1 lần là giải pháp hợp lý và tức thời…

Như vậy, rõ ràng, muốn giảm thiểu tình trạng rút 1 lần một cách ồ ạt như hiện nay cần tìm cách thay đổi nhận thức của NLĐ về giá trị hữu dụng của “khoản để dành” BHXH đang mong muốn mang lại. Chỉ khi người tham gia hiểu đúng và hiểu đủ thì mới mong vững tin đóng tiếp chế độ BH để hướng đến mục tiêu hưởng lương hưu khi về già. Ngoài ra, một số kiến nghị nghiên cứu có lộ trình giảm dần phần trăm mức hưởng khi nhận BHXH 1 lần, tương tự như tăng tuổi nghỉ hưu cũng đang được cân nhắc.

Ms. Công nhân